و تفكّر كن در اصناف درختان كه سالى يك مرتبه مىميرند ، سپس در فصل بهار زنده مىشوند ، و انواع فواكه هر كدام را به وقتش حاضر سازند . . . اگر عقل دارى چرا منعم را نشناسى ؟ و اگر هشيارى چرا اقسام اين لطف‌ها را كه اين همه اطعمه و ميوه‌جات و رياحين و گل‌ها و نعمت‌هاى فراوان را در باغ و بستان و كوه و هامان مهيّا نموده نمىفهمى ؟ و عجب از كسانى كه به عوض شكر ، كفران ، و به جاى حق‌شناسى و سپاس‌گزارى ، حق‌ناشناسى و ناسپاسى مىنمايند . « 1 » ( آيهء 25 ) وَ مِنْ ءَايتِه‌ِى أَن تَقُومَ السَّمَآءُ وَ الْأَرْضُ بِأَمْرِه‌ِى ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مّنَ الْأَرْضِ إِذَآ أَنتُمْ تَخْرُجُونَ اعراب : گفته شده : « من الأرض » متعلق به « تخرجون » نيست ، زيرا ما بعد إذا در ما قبل آن عمل‌نمىكند . تفسير : و از آيات قدرت الهى اين است كه آسمان‌ها و زمين به امر و ارادهء حتمى او برپا و پابرجايند ؛ يعنى قيام و پايدارى آنها تا هر وقت كه خدا بخواهد به ارادهء اوست آن گاه پس از ميراندن زنده‌ها و بردن آنها به زير خاك ، چون شما را به يك خواندن به وسيلهء نفخ دوم صور از زمين فراخواند ناگاه شما از قبرهاى خود براى حساب و ثواب و عقاب بيرون آييد . نكته : جملهء شرطيه عطف است بر « أنْ تَقَوْمَ » ، پس معنى چنين شود كه از آيات الهى است ايستادن و پابرجا بودن آسمان‌ها و زمين به فرمان او و بيرون آمدن شما از قبرها هنگامى كه شما را بخوانند به يك خواندن و گويند : اى مردگان ، بيرون آييد از قبرها ، كه

--> ( 1 ) . همان مدرك ، ص 159 .